Phạm Lưu Vũ là một nhà văn viết truyện ngắn xuất sắc. Sự đặc biệt ở nhà văn này là viết tùy thích không nệ vào việc in ấn hay giải thưởng hoặc danh xưng nhà văn (dù ông cũng đã có giải nhất truyện ngắn ở báo Người Hà Nội). Ông cũng không hề tham gia bất cứ hội đoàn văn chương nào. Phạm Lưu Vũ có vốn hiểu biết rộng về kiến văn nhất là lĩnh vực cổ Trung Hoa, Việt và Phật học. Ngoài truyện ngắn ông viết tiểu luận, phê bình. Đáng chú ý có tác phẩm Luận ngữ tân thư, nhiều bài luận được sử dụng trong các ấn phẩm. Mái Tây (Tây Sương Ký) của Vương Thục Phủ (Nhượng Tống dịch) nổi tiếng với lời bình của Thánh Thán, bản mới tái bản của NXB Lao Động và Trung tâm văn hóa ngôn ngữ Đông Tây năm 2011 có hẳn một bài của Phạm Lưu Vũ thay cho lời bạt bình trực tiếp về Thánh Thán (“Mái Tây” và nỗi lòng Thánh Thán). Mới nhất Phạm Lưu Vũ còn làm thơ chân dung. Tất nhiên đây mới là khởi đầu. Khekhe…Trân trọng giới thiệu. (PNT)
Phạm Lưu Vũ qua ký họa của nhà văn Trần Nhương
CHÂN DUNG BẰNG THƠ
(Trung Trung Đỉnh)
TRUNG TRUNG ĐỈNH
Làng văn có một anh giai
Văn chương bò mộng, hình hài thiếu nhi
Nửa đời là những chuyến đi
Có khi gặp bến, có khi lạc rừng
Có khi giữa cuộc tưng bừng
Đọc thơ như thể cắm sừng vào thơ
Có khi chợt hóa ngẩn ngơ
Hỏi anh lính trận bây giờ còn thiêng?
.
PHẠM NGỌC TIẾN
Chàng đầu trọc không hề sư sãi
Thích thì chơi chẳng hãi thằng lào
Mặt nom cũng đáng anh hào
Tàn đen đốm đỏ vận vào cuộc chơi
(Phạm Ngọc Tiến)
Giật mình nhớ một thời chinh chiến
Máu văn trường không thiến là may
Để mà có một hôm nay
Ngồi mơ cho thế giới này… muôn năm
Trên trang sách chó nằm la liệt
Giữa phim trường bò chết vì đâu?
Thà rằng một kiếp mõ trâu
Còn hơn cái hội lau nhau ma làng
Khi hăng máu mình chàng chấp bốn
Lúc tiểu đường chạy trốn chẳng xong
Đã thành một kiếp đàn ông
Thì xem giời đất cũng không là gì.
.
CHÂN DUNG KÉP: ĐỖ CHU VÀ TRẦN NINH HỒ
(Đỗ Chu)
Ngồi nghe chuyện bác Đỗ Chu
Mới hay thiên hạ vốn… ngu như bò
Giữa đường gặp bác Ninh Hồ
Mà không đến nỗi phát rồ là may
Làng “văn” từ bấy đến nay
Vẫn gờm hai bác là tay… nhất nhì
Kinh Bắc là xứ diệu kì
Sinh ra một lúc… tù tì hai tên.
(Trần Ninh Hồ)
TÁC GIẢ PHẠM LƯU VŨ
Mõ trâu , Tàn đen đốm đỏ , Ma làng , tiểu đường , chinh chiến , đầu trọc …thì hiểu rồi .
Cái câu : ” Thích thì chơi chẳng hãi thằng lào ” thì ko hiểu lắm . Hay là hồi chinh chiến anh Tiến từng đi tiễu phỉ Vàng Pao ?
Riêng “Mùa len trâu ” thì xem lại vẫn thấy hay .
Đơn giản để chỉ sự ngang tàng thôi mà. Thích thì chơi chả sợ ai. Khekhe…
Xem mấy bức chân dung bằng thơ của bác Phạm Lưu Vũ buồn cười quá; hình dáng, tính tình, cả bệnh tật nữa, đều giống y như ngoài đời. Nhất là với bác Tiến mà em biết.
Em vừa đọc vừa nhớ bác Xuân Sách với 100 bài thơ “chân dung nhà văn” quá hay và quá nổi tiếng, trong đó bác Xuân Sách ký họa tính cách, số phận của 100 nhà văn bằng tên các tác phẩm nổi tiếng nhất của chính nhà văn đó. Ví dụ về nhà văn Đỗ Chu, Xuân Sách đã ký họa rất hay thế này:
“Đỗ Chu:
Đám cháy ở sau lưng
Đám cháy ở trước mặt
Than ôi mày chạy đâu
Dưới vòm trời quen thuộc
Đốt bao nhiêu cỏ mật
Không bay mùi thơm tho
Càng hun càng đỏ mắt
Quay về thung lũng cò”
Đỗ Chu có một số tác phẩm nổi tiếng: Hương cỏ mật, Trung du, Gió qua thung lũng, Vòm trời quen thuộc, Đám cháy trước mặt, Những chân trời của các anh, Mảnh vườn xưa hoang vắng, Một loài chim trên sóng…
Bác nào muốn xem 100 bài thơ này thì xem ở đây: http://toithichdoc.blogspot.ch/2012/04/xuan-sach-100-bai-tho-chan-dung-nha-van.html
Xem ký họa của Xuân Sách cực thích vì hồi nhỏ bọn em đều được đọc những tác phẩm của họ, đều có ấn tượng và thuộc tên các tác phẩm của họ; giờ vẫn nhớ nhiều. Sau này lớn lên tìm hiểu, biết thêm tính cách, số phận của họ lại càng phục bác Xuân Sách giỏi…
Em thấy thơ chân dung của Phạm Lưu Vũ cũng theo phong cách của Xuân Sách, có điều không gò bó ở việc muốn đưa nhiều tên tác phẩm của họ và chỉ tập trung ký họa tính cách và số phận của họ như bác Xuân Sách đã làm…
Điển hình là trường hợp bác Tiến: Ký họa khá dài, 12 câu nhưng chỉ thấy tên 2 tác phẩm lớn: Tàn đen đốm đỏ và Ma làng. Bù lại, đã mô tả được khối thứ khác: một thời chinh chiến, máu văn trường, ngồi mơ cho thế giới này… muôn năm (riêng mình thì mơ… muốn nằm), thích viết về tam nông (nông nghiệp, nông dân và nông thôn), uống rượu hơn người, kể cả khi dùng tai biến kế. Riêng chỗ chê đất cũng không là gì có lẽ không đúng lắm vì bác lúc nào cũng mơ đến thời khắc được về với đất (?).
Ký họa của bác Vũ về Trung Trung Đỉnh cũng quá hay, tiếc là còm dài dòng rồi nên em dừng đây. Chúc bác Tiến và bạn đọc có ngày nghỉ cuối tuần vui vẻ, thư giãn và thích đọc…
Bác Xuân Sách vẽ chân dung qua tác phẩm và sự nghiệp là chính. Tay Vũ này mới được dăm chân dung chưa thể nói trước điều gì nhưng hắn vẽ ai là hiểu người ấy. Cả đọc và chơi. Cứ đợi đã nhỉ. Khekhe…
Tàn đen đốm đỏ và Ma làng chỉ là 2 tác phẩm thấy rõ. Còn thì nó “lặn” vào trong đấy bạn Mai ạ. Ví dụ: Thằng mõ trâu (tập truyện); Chạy trốn (truyện đoạt giải nhì VNQĐ); Họ đã trở thành đàn ông (tập truyện)…
Câu cuối là bàn về khí chất chứ không phải… chê đất.
Thân ái
Em quên mất không nhắc tới 1 truyện ngắn nổi tiếng khác của Đỗ Chu mà Xuân Sách đã đưa vào bài thơ chân dung trên: Thung lũng cò
Cái này PLV bàn với LTM. Khekhe…
Khi bác chưa đưa bài này lên, em đã đọc bên nhà bác Tạo rồi ạ. Tuy vậy chắc bác Vũ chưa đọc “Tai biến kế” nên chưa thật rõ nét về chân dung của bác Tiến. Em vẽ rắn thêm chân nhá: (nối vần bác Vũ):
…
Rượu ngon ngồi uống tì tì
Ngồi tiếp gái chẳng mặc gì trên thân
Năm nay bẩn thẩn bần thần
Tuy vậy vẫn nhớ mặc quần chẳng quên
Tết này bè bạn thân quen
Dù trai, dù gái, dù hèn, dù sang
Chẳng lẽ Tiến trọc chạy làng
Chúng nó chúc Tết, đầu hàng hay sao?
Mang danh là đấng anh hào
Phải nghĩ kế nào tron nghĩa, vẹn danh
Mẹo này là thấp. Thôi đành!
Ngoẹo đầu, méo miệng trên thành ghế cao
Ú a ú ớ, lào phào
Méo mồm, giật cẳng khác nào phải phong
Bạn thân rung động cỗ lòng
Đứa dăm ba chục, đứa phong bì dầy
“Thương cho Tiến trọc, khổ mày…
Lại thương rượu quý từ Tây mua về
Mình tao ngồi uống,… cực ghê
Bẽ bàng chai rượu… mang về được sao?”
Tình thương động đến trời cao
Cái duyên bằng hữu thấu vào tâm can
“Hượm. Nào rượu thì để lại bàn”
Bạn bè mừng húm: ” Tý oan đống tiền”
Kế dở lại chẳng bõ phiền
Rượu quý găm mãi xùy liền… đỡ dơ
Biên kịch lừng tiếng, ai ngờ
Diễn thì dở ẹc, mất cả chì… lẫn chai
Dại ai, ai dại, ai tài
Hu hu Tiến trọc, nhớ Tai… biến này
Chân rắn dài hơn mình rắn. Khekhe…
Chân dung bằng thơ của anh Tiến hay phết.Đúng là người đàn ông kiêu hãnh và trung trực, không bị những “ma mị” của đời quyến rũ..trừ ma Lưu Linh! Nhưng là cái say của kẻ tỉnh, kẻ dám sống, dám đương đầu chứ không phải là sợ hãi mà chạy trốn vào trong vây bọc của men nồng, rượu đắng như những kẻ yếu hèn.
“Kẻ ngang tàng” đầu đội trời, chân đạp đất và trái tim ấm nóng tình đời, tình người. ” Ngang tàng” vì đã quá hiểu điều gì là quan trọng trong cuộc đời và mà bỏ qua những tiểu tiết phù du, vặt vãnh .Bởi vậy đôi khi” kẻ ngang tàng” thành người hiệp sỹ mang niềm vui, sự ấm áp cho mọi người, còn mình thì dành lấy nỗi cô đơn, và lúc ấy “người hiệp sỹ” gục đầu bên ly rượu cho nỗi lòng bay lên, những nỗi buồn như tan biến..để rồi khi đã ” bay qua những nỗi buồn” thì lại an nhiên trở về với “một kiếp đàn ông/Thì xem giời đất cũng không là gì.”…
.
Những gì HL viết anh còn phải phấn đấu chán chê mê mỏi mới được. Ngang như cua thì đúng. Khekhe…
Anh lại cứ suy luận như 1+1 = 2 rồi, thế giới ý nghĩ đôi khi hơi khác thế giới đời thường…sống được như anh đã là điều đáng tự hào lắm rồi, em thấy anh PLV nói đúng:” Thà rằng một kiếp mõ trâu/Còn hơn cái hội lau nhau ma làng”..Tránh được xa cái” lau nhau” lao xao đó đã là giỏi!
He he he có những người đã xem anh Tiến là một điểm tựa tinh thần, với cốt lõi tình huynh đệ thuần túy..em biết rõ..hôm nào em nói cho anh hay, để anh biết là đôi khi cũng nên tự hào..sống trong đời dù chẳng bà con anh em gì, chẳng có bổn phận gì cả, nhưng đem đến cho người khác chút sức lực để họ vượt qua bão giông cũng là điều quá mừng chứ anh.
Anh Tiến cứ tưởng là em động viên thái quá, nhưng dù sao văn chương cũng là thứ cứu rỗi tâm hồn, nhiều khi đọc thế sự xã hội thấy mệt mỏi lắm anh Tiến, nhưng con người sống trong đời không thể nào thờ ơ với thời cuộc vì thời cuộc chi phối thể nhân không ít thì nhiều..nên vẫn phải “ngó” qua, mà ngó qua thì đôi khi thấy mọi thứ như đã tiêu tan đến nơi, bất lực và thất vọng lắm. Đọc văn chương thì lại thấy dù sao đi chăng nữa cuộc đời vẫn còn những điều tốt đẹp để con hy vọng,mà còn hy vọng thì còn sống tiếp được. Đúng như truyền thuyết Hy Lạp, khi thần Zeus tinh quái đặt hạt Hy vọng ở dưới đáy cái hộp cho nàng Pandoree khi mang xuống trần gian…Thần đã dặn nàng không được mở nắp hộp ra, nhưng rồi nàng không nén được tò mò nên phạm lời nguyền, và mở ra..từ đó bay ra nào là Bệnh tật, Tai ương, Chiến tranh, Thù hằn,Bạc ác….làm cho con người trên trái đất khốn khổ..nhưng may còn hạt Hy vọng ở dưới đáy không bị bay đi, vì được đặt dưới đáy hộp..vì thế Hy vọng ở lại với con người, đem cho con người sự an ủi, niềm tin và sức lực vượt lên…vượt qua những khốn khổ.
Tất nhiên không phải với tác phẩm của tác giả nào cũng đưa lại cho bạn đọc cảm giác ấm áp, nhân bản đó… Em thì thấy hổi đầu đọc anh Tiến đã thấy cái nhìn điềm tĩnh,đề cao những giá trị nhân văn và giúp cho bạn đọc cảm giác rằng vẫn còn đâu đó trên đời những con người hướng về những giá trị đó..và vì thế đem lại cho họ sự an ủi, niềm tin vào những điều còn mãi với thời gian…
Em nói trên còm trên chuyện những giá trị tinh thần nắng cánh cho tâm hồn, giúp con người bay lên, vượt qua những bão dông là ở chỗ đó. Có thể bão dông này không phải theo nghĩa đen, tức là không có một cuộc khủng hoảng cụ thể nào đó của một anh a, chị b nào..nhưng sống trong xã hội hiện đại này khi có những giá trị xưa cũ bị lung lay, chao đảo hay bào mòn như là tất yếu của quá trình phát triển mà xã hội nào cũng phải đi qua thì trong xúc cảm, trong nghĩ suy của con người hẳn có những lúc chới với giữa những đổi thay hay những tráo ngôi giá trị.
Em nghĩ cứ sống và viết với tâm nguyện của mình để ” khi ra đi, mọi người khóc và tôi thì cười..”…như đã và đang, vả lại nếu có khi cảm thấy chưa hài lòng thì cũng là điều tự nhiên thôi vì có ai hoàn hảo đâu, và chính nhờ những lúc chưa hài lòng đó mà con người luôn nỗ lực vươn lên mà anh Tiến!
Ok HL. Anh Tiến đã chuẩn bị mấy cuốn sách để đón HL rồi đó.
Vâng, em cảm ơn anh. Lần đầu tiên em đọc anh Phạm Lưu Vũ, nhưng em thấy anh ấy phác họa thế là đủ đầy về phong cách sống, phong cách văn chương rồi. Người biết làm thơ sao giỏi thế, chỉ mấy dòng thôi đã có thể “vẽ” nên một bạn văn chương, một bối cảnh xã hội, một tính cách người, một tính cách văn.
Bác Tiến bận quá, bao nhiêu chuyện du xuân đâu năm hay ho mà bác không viết cho cả nhà vui cùng nhỉ ?
Giờ ít có chuyện hay ho lắm. Buồn nhiều hơn. Đầu năm chửa muốn viết buồn. Khekhe…
Trời đất, đầu năm sao lại buồn hả bác. Cả nước đến giờ vẫn đang sôi nổi hội hè; sắp có Hiến pháp mới toanh phản ánh đúng ý Đảng ta nữa; rồi hân hoan chuẩn bị đón mừng cả nước trở thành người dân của nước công nghiệp hiện đại vào năm 2020, vui thế cơ mà !!!
Em độ này cũng buồn vì nhớ công việc trong nước quá; sống bên này quá chán, chỉ mong bọn trẻ lớn nhanh, tự quản được để mình về nước ở hẳn thôi. Mỗi lần trong nước nhờ góp ý nọ kia, nhất là đám trẻ, lại phải ngồi phân tích kinh tế, lại phải giảng giải mô hình toán cho họ… là một lần nhớ công việc. Em thích viết quá, bao nhiêu cái hay, chán thích đọc rồi, nhưng bị vướng nhiều thứ quá nên giờ chưa làm được, buồn lắm.
Hôm 5.3 vừa qua, Chính phủ Lào mới làm lễ trao tặng em Huân chương Hữu nghị đấy, anh em trong nước nhận hộ. Nhớ các nước bạn Lào và Campuchia quá.
Chúc mừng huân chương Hữu nghị. Khekhe…Còn chuyện buồn chán chả muốn nói.
Cám ơn lời chúc của anh, em kể chuyện này vì nó làm em nhớ lại những năm tháng sống và làm việc sôi động bên nước bạn; công việc vui và làm gì cũng được bạn khen, khuyến khích.
Nhớ thời đó thì lại càng nhớ tới bao nhiêu việc bọn em đã đặt ra và có thể làm tốt, nhưng giờ thì đang ở đây nên không làm được. Buồn quá.
Chúc anh Tiến và các bạn đọc có 2 ngày nghỉ cuối tuần vui, khỏe và hữu ích nhé.
Dạo chiến tranh anh Tiến có đi qua đất Lào thấy người dân họ chất phác hiền lành. Mấy lần định sang Viên Chăn chơi nhưng chưa thu xếp được. Số kỵ ngoại mà. Khekhe…
Ơ, thử còm một cái hôm nay lại còm được, vậy thì em copy cái còm trả lời anh Vũ ở bài trước sang đây cho phù hợp:
Chào a Tiến, chào nhà văn, nhà thơ Phạm Lưu Vũ,
Từ hôm qua em vào bài “Chân dung bằng thơ” nhiều lần, bấm Reply mà máy nhất định treo không hiện ra ô để viết còm. Chán quá, nhân tiện vào trang này lại làm được nên em viết qua đây vậy.
Em cũng hiểu câu cuối của nhà thơ là thể hiện khí chất ngang tàng. Nhưng cũng nên hiểu cả theo nghĩa đen là chê trời đất nữa chứ, xem giời đất cũng không là gì mà. Vả lại ở trên nhà thơ đã viết “Thích thì chơi chẳng hãi thằng lào” (em đoán là bác Tiến viết sai chính tả, đúng ra là “thằng nào”, chứ nếu nói sợ người Lào thì buồn cười quá vì dân Lào quá hiền lành, chẳng làm ai sợ bao giờ), câu này thể hiện khí chất ngang tàng quá đi rồi, nên câu cuối cần hiểu khác đi mới hay.
Hay là nhà thơ muốn khẳng định rõ bác này không những chẳng sợ người mà cũng chẳng coi thần thánh ra gì ? Em lại nhớ có lần bác Tiến kể ông thầy bói dọa rơi máy bay làm vợ phát khiếp, bắt chồng chở đi mua hương hoa cúng bái mấy lần.
Thú thật là từ lâu em không mấy khi đọc truyện nữa, nhất truyện Việt Nam, vì chẳng có mấy thời gian rảnh rỗi. Lúc rảnh thì là cà trên mạng rồi cũng hết. Do đó em không đọc nhiều truyện của bác Tiến, trừ cuốn bác ấy tặng em hay em tò mò đọc thêm trên mạng. Do đó, em không biết mấy tên truyện của bác, và rồi không thấy nhà thơ đã đưa tên tác phẩm vào bài thơ dưới dạng “lặn” bên trong. Vậy em xin lỗi nhà thơ nhé. Có điều em thấy nếu đưa được nguyên văn tên tác phẩm vào thì nó dễ hiểu hơn, nhất là với đám ít mê và thuộc văn chương như em (trước thì em mê lắm, nhất là tiểu thuyết Pháp và Nga, một phần là Mỹ và Nam Mỹ, nhưng giờ không còn ham nữa).
Chúc các bác cả tuần vui vẻ và làm việc hiệu quả nhé.
Nhất trí cái roẹt. Khekhe…
Chào bác Tiến. Đang bí vì có mấy câu hỏi về chính sách kinh tế trong nước hỏi mà chẳng biết trả lời thế nào nên vào trang của bác Tiến thư giãn chút ít để lấy tinh thần trước khi quyết định chọn giải pháp nên làm thế nào. Đọc lại vài truyện của bác và các phản hồi, đã thấy vui hơn nên dừng lại để làm việc đây.
Chúc bác Tiến và các bạn đọc của trang này có hai ngày nghỉ cuối tuần thật vui và bổ ích nhé.
Em thì thư giãn cuối tuần bằng cách trồng rau, nuôi cá theo phương pháp aquaponics. Bọn em đang khởi động một dự án về chuyện này với Bộ Nông nghiệp. Mời mọi người xem thêm về aquaponics ở đây: http://toithichdoc.blogspot.ch/2013/03/he-thong-aquaponics-o-viet-nam-va-thai.html (em đang viết dở, chưa đủ tài liệu).
Em nghĩ ở vùng cao anh Tiến hay đến, có thể áp dụng mô hình này để cung cấp thực phẩm.
Bọn em thì làm thử ở nhà, ví dụ như ở đây: http://www.vn.to/~aquaponics/images/indoor_ntt_aquaponics.htm
Em giới thiệu để các anh chị biết, làm quen với hệ thống này, tuổi già, trồng rau, nuôi cá cũng là một cách tập thể dục cho đầu óc và chân tay đấy các bác ạ. Em đang dịch vài bài về hệ thống này.
Mô hình này chỉ áp dụng được ở đồng bằng. Miền núi tưởng rộng rãi mênh mông nhưng nào có đất. Tất cả các trường học đều hạn hẹp quỹ đất muốn mở rộng cũng khó Lại Trần Mai à. Nơi có đất thì lại hiếm nước. Là nói các trường học thôi. Vùng dân cư sinh sống thì họ sống theo tập quán ngàn đời nhưng cũng chẳng nơi nào có đất bỏ hoang đâu. Nhu cầu sinh tồn buộc con người phải bám đất mà sống.
Giải thích thêm 1 tý: Mô hình này chính là để áp dụng ở nơi không có đất; cây sống nhờ nước thải từ nuôi cá chứ không phải từ dinh dưỡng ở đất. Nền trồng cây là sỏi, đá, gạch vỡ, cát… tức là những thứ chẳng có dinh dưỡng gì hết; chúng chỉ có tác dụng giữ cho cây khỏi đổ.
Mô hình này cũng chính là để áp dụng ở nơi không có nước. Nước từ nuôi cá đưa lên nuôi cây; cây ăn chất bẩn trong nước, làm sạch nước và trả lại cho bể cá, cứ thế làm thành một vòng tuần hoàn giữ nước, tức là nước này có thể được tái sử dụng vô thời hạn và chỉ cần thay thế khi nó bị mất do bay hơi. Đây là một hệ thống tuần hoàn khép kín hoàn hảo.
Bọn em làm thử 5 mô hình này đã 1 năm, thấy rất tốt: nước sạch, trong, mỗi tháng mới phải bổ sung ít nước; cây trồng và cá đều phát triển tốt, ngay cả khi sống trong nhà giữa mùa đông.
Để nuôi được cá thì phải có điều kiện rồi. Đồng bào miền núi chắc chắn chẳng có điều kiện. Cảm ơn LTM.