Cách nay hơn hai chục năm tôi được một nhà văn đàn anh kể cho nghe vài tứ truyện ngắn. Có một tứ truyện rất ấn tượng ngay lập tức gieo vào tôi sự ám ảnh khôn nguôi. Nó thế này.
Ở một xứ sở nọ có tên là i cờ dét (Y). Vị quan trấn thủ xứ ấy vốn là một ông quan thanh liêm, biết trọng chữ nghĩa. Người trọng chữ hiếm khi không thương người. Thương bằng cách giúp cho mọi thần dân xứ ấy chuộng sự học hành. Ngài cho rằng có con chữ việc làm ăn sẽ bớt đi vất vả, cuộc sống ắt sẽ đủ đầy. Khỏi kể văn chương xứ Y được đề cao thế nào. Các văn nhân được hưởng sự tôn trọng của toàn xứ. Một ngày theo kế hiến của một văn sĩ, ngài tổng trấn cho dựng một cây bút bằng đá. Bút được tạc công phu dựng thẳng đứng, ngòi oai nghiêm chĩa chọc vào trời xanh. Ngay chân đế bút đắp hẳn một máng mực khổng lồ. Cứ vào gần chính canh giờ Ngọ ở giữa khắc thứ tư (gần 12 giờ trưa, kém bảy, tám phút) hôm nào có nắng thì bóng của cây bút đổ ngòi chạm đúng vào máng mực. Từ ngày có công trình bút đá, xứ Y mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, dân tình phấn khởi no ấm. Đi khắp xứ chỗ nào cũng rộn ràng thơ phú cùng tiếng cười hòa quyện. Cây bút đá được coi như biểu tượng của hào khí xứ Y và nó được trân trọng đến mức được trông coi bởi một viên quan vào hàng ngũ phẩm.

Sách Thằng mõ trâu và ngọn bút chẳng biết thật hay giả. Khekhe…
Continue reading →